پورتال فقه

پورتال فقه وبلاگی فقهی و مذهبی است که مقالات و سایر مواردعلمی مرتبط با فقه و مذهب جعفری و به طور کلی مطالب علمی مرتبط با فقه را منعکس میکند ودر این راستا از نظرات و پیشنهادات بازدیدکنندگان محترم استقبال می نماید .

نظارت همگانی مردم در امور جامعه از دیدگاه امام خمینی(ره)

 

امام در حکومت اسلامی جایگاه ویژه ایی را برای مردم قرار داده است ودر واقع مردم و حضور آنها  رارکنی از ارکان نظام اسلامی میداند و چنان ارزش و جایگاهی برای نقش مرم قایل است که از خود و مسئولان نظام به عنوان خدمتگزار در مقابل مردم یاد میکند

حضرت امام در این باره می فرمایند:
«خدمتگزار باشید به این ملتی که دست های خیانت کار را قطع کرد و این امانت را به شما سپرد. شما آلان امانت بزرگی در دست دارید و مقتضای امانتداری آن را به طور شایسته حفظ کنید و به طور شایسته به نسل آینده و دولت های آینده تحویل دهید. مادامی که این طور باشید ملت پشتبان شما است و مادامی که همراه شما باشد هیچ آسیبی به شما و کشور نمی رسد ... روزی که احساس کردید می خواهید فشار به مردم بیاورید که دیکتاتور دارید می شوید، بدانید که معلوم شده مردم از شما رو برگرده اند اند ... در هر صورت آنی که برای شما مهم است خدمت کردن به همه طبقات مستضعفها، خصوصا محرومین که در طول تاریخ محروم بوده اند، به این بیچاره ها باید خدمت کنید». (1)

 لذا از همین رهگذر است که نقش نظارتی مردم را کشور و جامعه از اصول اصلی و رمزماندگاری نظام اسلامی دانسته و از اصل نظام گرفته تا قوانین مجلس و سیستم اطلاعاتی کشور بسیار حساس ومهم تلقی میکند.

از همین جاست که در وصیت نامه الهی سیاسی خود ابراز میدارند((در میان شما باشم یا نباشم؛نگذارید این انقلاب به دست نا اهلان و نامحرمان بیفتد...)) (2)که نقش نظارتی مردم را در مورد اصل و اساس نظام و هرجایی که دشمنان (داخلی و خارجی و مخصوصاً دشمنان داخلی ) بخواهند با تزویر و چهره ایی دوستانه مانند موریانه ایی نظام رامورد هجمه قرار دهند مورد تاکید قرار میدهد.

امام خمینی در تبیین حکومت اسلامی ونقش مردم در آن ، حق انتقاد از مدیران و مسئولین حکومت را از حقوق مردم دانسته و تأکید می کند : «هر فردی از افرادملت حق دارد که مستقیماً در برابر سایرین ، زمامدار مسلمین را استیضاح کندو به او انتقاد کند واو باید جواب قانع کننده دهد ودر غیر این صورت ، اگر به خلاف وظایف اسلامی خود عمل کرده باشد، خود به خود از مقام زمامداری معزول است.» (3)

امام هرگز نفع شخصی خویش را بر منافع مردم مقدم نمی داشتند و از آبرو و حیثیت خود نیز در راه آنان و به صلاح آنان می گذشتند این مردانگی که نمونه ای از آن در قبول قطع نامه 598 به وقوع پیوست در بسیاری از مدعیان وفا و اخلاص با مردم دیده نمی شود.

یکی از مهمترین اهرمهای نظارتی بر دولت از دیدگاه امام، نظارت از سوی مردم است تا مانع انحراف دولت شود و یکی از عوامل تباهی و فساد سیاسی را عدم نظارت مردم بر عملکرد دولت میدانند:
«ملت اگر نظارت نکنند در امور دولت و مجلس، همه چیز، اگر کنار بروند و بسپارند به دست اینها و بروند مشغول کارهایشان شوند، ممکن است یک وقت به تباهی بکشد. ملت باید ناظر باشد به اموری که در دولت می‏گذرد.»

لذا جایگاه نظارتی مردم در نظر امام راحل جایگاهی بس والا بوده و آن را لازمه بقا وسلامت و ادامه حیات انقلاب میداند و عدم وجود نظارت از طرف مردم را موجب تباهی ارزیابی میکنند.

از نظر امام قدس‏سره تمام  مردم موظفند در چارچوب قوانین اسلامی بر امور نظارت داشته باشند که در ذیل با ذکر سخنان ایشان عمق و اهمیت این موضوع در تفکر حضرت امام برای ما بیش از بیش روشنتر خواهد شد.

(((این مسئله مهم است. و آقایان توجه کنند همه و همه ی ملت موظفند که نظارت کنند بر این امور. نظارت کنند اگر من یک پایم را کنار گذاشتم، کج گذاشتم، ملت موظف است که بگویند پایت را کج گذاشتی، خودت را حفظ کن. مسئله، مسئله ی مهم است. همه ی ملت موظفند به اینکه نظارت داشته باشند در همه ی کارهایی که الآن مربوط به اسلام است. اگر دیدند یک کمیته خدای نخواسته بر خلاف مقررات اسلام دارد عمل می کند، بازاری باید اعتراض کند؛ عرض بکنم که کشاورز باید اعتراض کند؛ معممین و علما باید اعتراض بکنند. اعتراض کنند تا این کج را راست کنند. اگر دیدند یک معمم بر خلاف موازین اسلام، خدای نخواسته، می خواهد عمل بکند، همه موظفند که جلویش را بگیرند که امروز غیر روزهای دیگر است. آن وقت هم باید بگیرند، اما حالا کار مهم است حالا اساس، اساس وجهه ی اسلام است.  

اساسی است که الآن اسلام به دست ما افتاده، داریم چه می کنیم؟ بنابراین، آنی که به نظر بنده مهم است این است، و البته اینها هم باید عمل بشود؛ اما اینها در درجه ی دوم است؛ درجه ی اولش عبارت از این است که همه ی ما، همه ی قشرها، همه، اینها همه باید این جهت را توجه داشته باشند و همه ی آنها مراعات این مسئله "کلکم راعٍ"، همه باید مراعات این مسائل را بکنند. توجه داشته باشند که نبادا من یکوقت یک کلمه بر خلاف مقررات اسلام بگویم. اعتراض کنند، بنویسند، بگویند. آقا، خدای نخواسته آقا، شما، ایشان، ایشان، اینهایی که الآن مردم توجه به آنها دارند و می گویند اینها مثلا دارند اداره می کنند، چه حکومت باشد و چه کسانی که عرض بکنم که از این دادگاهها باشد، هر جا باشد، الآن وقت این است که همه ی اینها مواظبت کنند خودشان[را]. مواظبت کنند در اینکه یک قدم کج نگذارند؛ و اسلام را حفظ کنند.   

صورت اسلام را آنطوری که هست نشان بدهند. و اگر خدای نخواسته یک کسی پیدا شد که یک کار خلاف کرد، اعتراض کنند مردم؛ مردم همه به او اعتراض کنند که آقا چرا این کار را می کنی؟ در صدر اسلام هست که عمر وقتی که گفت _ در منبر بود _ که اگر من یک کاری کردم، شما ها چه بکنید. یک عربی شمشیرش را کشید گفت: ما با این، با این شمشیر راستش می کنیم. باید اینطور باشد. باید مسلمان اینطور باشد که اگر _ هر که می خواهد باشد، خلیفه مسلمین و عرض بکنم هر که می خواهد باشد _ اگر دید پایش را کنار گذاشت، شمشیرش را بکشد که پایت را راست بگذار. 

اگر ما بخواهیم اسلام را حفظ کنیم و اینطوری که بخواهیم یک نمونه در عالم نشان بدهیم، ایران را بگوییم یک نمونه است، یک الگو هست، با رفتن شاه درست نمی شود؛ با رفتن ظالمها درست نمی شود. اگر بناشد که ظالمها رفتند و ما یک دسته ی دیگر جایشان نشستیم، همان کارها را به اندازه ای که قدرت داریم بکنیم، ما هم همان هستیم؛ ما هم همان رژیم هستیم؛ ما هم همان ظالم هستیم. این یک مطلبی است که باید همه بدانند و همه ی ملت باید بدانند. و در راس آنها این است که روحانیون و کسانی که مرجع امورند در همه ی جاها، دولت اسلامی _ عرض بکنم که _ ارتش اسلامی، همه ی قوای انتظامیه ای که حالا همه می گویند ما اسلامی هستیم و از طاغوت بیرون آمدیم و به اسلام گرایش پیدا کردیم، مجرد لفظ فایده ندارد؛ باید محتوا داشته باشد. باید شهربانی حالا وضعش با آن وقت تغییر بکند؛ نه لفظش تغییر بکند و وضعش همان باشد. باید شهرداریها همین طور باشند. ارتشیها همین طور باشند، وزارتخانه ها همین طور باشند، ادارات همین طور باشند، بازار همین طور باشد، بازار باید بازار اسلامی باشد، نه بازار چپاولگری؛ نه بازار قاچاق؛ بازار اسلامی باشد؛ به حال مردم رسیدگی بکنند. این مردم دارند از بی بضاعتی چه می شوند، آنهایی که فرصت طلبند حالا اجناس را چند مقابل بالا می برند! اینها با وضع اسلام موافق نیست؛ مخالف است ...)))(4)

پس دوستان ، هم وطنان و ایرانیان غیور و حماسه ساز بیائید نگذاریم بعضی از مسئولین و کارکنان دولت که میخواهند با کمر نگ کردن و ضعیف نمودن نظارتهای مردمی تیشه به ریشه این انقلاب بزنند را از ریشه برکنیم و بر خود تکلیف بدانیم که اگر مدیری ، اگر بازپرسی ، مهندسی ،کارمندی و.... برای انجام وظیفه خود در مقابل مردم ادعای دیگری چون گرفتن رشوه و غیره دارند به وظیفه دینی و قانونی خود عمل نمائیم و به خاطر رضای خدا و شادی روح امام راحل و شهدای گرانقدرمان سدّی باشیم در مقابل این بی شرفان.

بیائید اگر می بینیم حقی را از کسی ضایع میکنند اگر قدرتی داریم در مقابل زورگو بایستیم اگر منصبی داریم برخورد کنیم و در نهایت به وظیفه و تکلیف نظارتی خود عمل نمائیم .  

1 - (صحیفه نور، ج 18، ص 83 و 84)2

 3- وصیت نامه امام خمینی(ره)

3 -  حکومت اسلامی و ولایت فقیه در اندیشه امام خمینی، ص 107

4-  صحیفه امام جلد8، صفحات 5 الی7

 

 

 

 

  
نویسنده : کاظم اشرفی ; ساعت ۱۱:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢