پورتال فقه

پورتال فقه وبلاگی فقهی و مذهبی است که مقالات و سایر مواردعلمی مرتبط با فقه و مذهب جعفری و به طور کلی مطالب علمی مرتبط با فقه را منعکس میکند ودر این راستا از نظرات و پیشنهادات بازدیدکنندگان محترم استقبال می نماید .

احکام ماه مبارک رمضان

مواردى که روزه باطل نمى شود وقضا نیز واجب نمى گردد  :

1 ـ اگر آسمان ابرى یا غبار آلود باشد ، و شخص روزه دار یقین یا اطمینان پیدا کند که مغرب شده و افطار کند ، و بعد بفهمد که مغرب نشده بوده ، روزه او صحیح است و قضا ندارد  .

2 ـ اگر روزه دار از روى سهو و غفلت یا بخاطر فراموشى یکى از کارهائى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، روزه او باطل نمى شود .

3ـ کسى که در شب جنب است ومى داند یا عادتش چنین است که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى شود ، چنانچه تصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند وبا این تصمیم بخوابد وتا اذان خواب بماند روزه اش صحیح است .

4ـ اگر براى خنک شدن یابى جهت مضمضه کند ، یعنى آب در دهان بگرداند وبعد فراموش کند که روزه است وآب را فرو برد ، روزه اش صحیح است .

5ـ اگر براى وضوى نماز واجب مضمضه کند وبى اختیار آب فرو رود ، روزه اش صحیح است .

6ـ اگر کسى تحقیق کرد وفهمید که صبح نشده وکارى که روزه را باطل مى کند انجام داد ، وبعد معلوم شد که صبح بوده است ، روزه او صحیح است .

7ـ اگر به علتى مانند مرض یاحیض یانفاس نتواند روزه ماه رمضان را بگیرد ، ودر همان مرض یاحیض یانفاس بمیرد ، قضا بر او واجب نیست .

8ـ تنقیه کردن شىء جامد روزه را باطل نمى کند ، گرچه احتیاط مستحب در ترک آن است

 

مواردى که فقط قضا واجب است  :

1ـ اگر در ماه رمضان بدون اینکه تحقیق کند صبح شده یا نه ، کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده ، فقط قضا بر او واجب مى شود چه آنکه تحقیق کردن براى او ممکن بوده یا عاجز از تحقیق باشد .

و همچنین است اگر تحقیق کند ، و یقین پیدا نکند که صبح شده ، بلکه گمان به صبح پیدا کند یا شک داشته باشد که صبح شده یا نه .

2ـ اگر براى نجات دادن غریق سر خود را در آب فرو ببرد فقط قضا واجب است .

3ـ اگر در هواى صاف به واسطه تاریکى یقین کند که مغرب شده وافطار کند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده است قضا آن روز بر او واجب مى شود .

4ـ هرگاه به واسطه اعتماد بر یک نفر عادل یا دو شخص عادل که مى گویند مغرب شده ، روزه خود را افطار کند وبعد معلوم شود که مغرب نبوده است فقط قضا بر او واجب مى شود .

5 ـ اگر کسى بگوید صبح شده وانسان به گفته او یقین نکند ، یاخیال کند شوخى مى کند وکارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده است باید قضاى آن روز را بجا آورد .

6ـ اگر کسى بگوید صبح نشده وانسان به جهت اعتماد بر گفته او کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، واجب است قضاى آنروز را بجا آورد .

7ـ هر گاه براى خنک شدن یابى جهت مضمضه کند ، یعنى آب در دهان بگرداند وبى اختیار فرو رود قضا بر او واجب مى شود .

8ـ اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد وبیدار شود و بداند یا عادتش چنین است که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى شود وتصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند ، چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان بیدار نشود ، باید روزه آن روز را قضا کند ، واگر از خواب بیدار شود وبراى مرتبه سوم بخوابد وتا اذان صبح بیدار نشود قضاى آن روز بر او واجب مى شود واحتیاط استحبابى آنست که کفاره هم بدهد .

9ـ اگر در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کند وبا حال جنابت یک روز یاچند روز روزه بگیرد قضاى آن روزها بر او واجب مى شود .

10ـ هر گاه کسى در نیت روزه اخلال کند ، قضاى آن بر او واجب مى شود ، مثل آنکه فراموش کند نیت کند ، یاغافل شود ، یا نیت نکند و بخوابد و بعد از اذان ظهر بیدار شود ، که وقت نیت کردن گذشته است . همچنین است اگر قصد ریا داشته باشد ، یا نیت کند روزه اش را قطع کند ،یا مردد شود در قطع یا ادامه روزه ، یا قصد کند انجام دادن یکى از مفطرات را ، که در تمام این موارد روزه باطل است و فقط قضاى آن واجب است ، البته اگر مفطرات را مرتکب نشود .

11ـ اگر کسى قبل از ظهر سفرى برود که در آن نماز شکسته مى شود ، ویا اینکه بعد از ظهر از سفر به شهرش یا به جائى که مى خواهد ده روز بماند برسد ، ویا اینکه قبل از ظهر برسد ولى در آن روز کارى که روزه را باطل کند انجام داده باشد قضاى آن روز بر او واجب مى شود .

12ـ زن حائض و نفساء در روزهائى که خون مى بینند نباید روزه بگیرند و باید قضاى ایام حیض ونفاس را بجا آورند .

13ـ مسافرى که فراموش کند روزه ماه رمضان در سفر باطل است ، و روزه بگیرد قضاى آن روز بر او واجب است .

14ـ اگر روزه دار در روز ماه رمضان عمداً استفراغ کند فقط قضاى آن روز بر او واجب مى شود .

15ـ اگر کسى با بوسیدن ویا نگاه به زن اجنبیه وامثال آن منى از او خارج شود و قصد بیرون آمدن منى را نداشته باشد وعادت او نیز چنین نباشد که با آن کار منى از او خارج شود بنابر احتیاط مستحب قضاى آن روز را بجا آورد .

16ـ اگر کسى به جهت مرض و امثال آن نتواند روزه بگیرد یا روزه براى او ضرر داشته باشد ، باید قضاى آن را بجا آورد .

17ـ کسى که به جهت مستى یا بیهوشى که تا بعد از ظهر روز ماه رمضان استمرار داشته، روزه او فوت شده است قضاى آن را باید بجا آورد .

18ـ مرتد چه فطرى وچه ملى باید روزه ایام ارتدادش را قضا کند.
مواردى که علاوه بر قضاء ، کفاره تخییرى واجب است

1ـ کسى که یکى از مفطرات را ، غیر از استفراغ عمدى و بقاء بر جنابت به تفصیلى که سابقاً ذکر شد ، عمداً و بدون اکراه و اجبار انجام دهد، قضا و کفاره بر او واجب مى شود ، فرقى نمى کند که عالم به حکم باشد یا جاهل مقصّر ، اما جاهل قاصر ، یعنى کسى که جهل او از روى تقصیر و کوتاهى نبوده و بدنبال یاد گرفتن احکام روزه بوده ولى ملتفت ومتوجه به این مسئله نشده یا نتوانسته آنرا یاد بگیرد ، فقط قضا بر او واجب مى شود .

2ـ اگر مسافر قبل از اینکه به حد ترخص برسد روزه خود را باطل کند ، بنابر احتیاط واجب قضا وکفاره بر او واجب مى شود .

یادآورى

کسى که در دو مورد قبل کفاره بر او واجب شده است مخیر است در اینکه یکى از سه مورد زیر را انتخاب کند ، اگر چه احتیاط استحبابى اینست که اگر مى تواند ترتیب را مراعات کند  :

1ـ یک بنده مؤمن آزاد کند .

2ـ دو ماه پى در پى روزه بگیرد ، یعنى سى و یک روز را بدون فاصله انداختن بین روزها روزه بگیرد ، و مى تواندبقیه روزها را با فاصله روزه بگیرد .

3ـ شصت فقیر را اطعام دهد ، واطعام به این است که یا آنها را سیر کند ویا به هر کدام یک مُدّ که تقریباً ده سیر است طعام یعنى گندم ویا جو یا نان وامثال آن بدهد .
مواردى که قضا وکفاره جمع واجب است  :

اگر به چیز حرامى که در غیر ماه رمضان نیز بر انسان حرام است روزه خود را باطل کند، چه آن چیز اصلاً حرام باشد، مثل خوردن شراب یا غذاى نجس یا زنا کردن ، یا به جهتى حرام شده باشد مثل خوردن غذاى حلالى که براى انسان ضرر دارد ونزدیکى باعیال خود در حال حیض، بنابر احتیاط واجب، کفاره جمع بر او واجب مى شود یعنى باید یک بنده آزاد کند ودو ماه روزه بگیرد وشصت فقیر را سیر کند.

مسائلى در کفاره

1ـ اگر روزه دار در یک روز ماه رمضان چند مرتبه یکى از مفطرات روزه را ( غیر از جماع ) مرتکب شود ، براى همه آنها یک کفاره کافى است. همچنین است اگر چند نوع از مفطرات را انجام دهد، مثل آنکه هم بخورد وهم بیاشامد وهم تمام سرش را در آب فرو ببرد .

ولى اگر در روز ماه رمضان بازن خود مکرراً جماع کند براى هر دفعه ، یک کفاره تخییرى و اگر جماع او حرام باشد مثلاً زنا کند ، براى هر دفعه یک کفاره جمع واجب مى شود  .

2ـ کسى که عمداً روزه خود را باطل کرده ، اگر مسافرت کند کفاره از او ساقط نمى شود چه سفرش قبل از ظهر باشد وچه بعد از ظهر . ولـى اگر روزه خود را باطل کرد وبعـد عذرى مانند حیض یانفاس یامرض براى او پیدا شد ، کفاره بر او واجب نیست .

3ـ کسى که از هر سه قسم کفاره روزه عاجز است ، مخیر است در اینکه هجده روز روزه بگیرد یا به هر مقدارى که وسعش مى رسد به فقرا اطعام بدهد ، واگر از این دو نیز عاجز بود باید آن مقدار که مى تواند از روزه واطعام انجام دهد واگر از هر دو به طور کلى عاجز بود باید بجاى کفاره استغفار کند ، اگر چه مثلاً یک مرتبه بگوید استغفر الله واحتیاط واجب آنست که هر وقت بتواند ، کفاره را بدهد .

4ـ اگر قضاى روزه رمضان را تا سال بعد عقب بیندازد ، باید قضا را بجا آورد وبراى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد ، واین کفاره تأخیر فقط براى سال دوم است وبراى سالهاى بعد تکرار نمى شود ، مثلاً اگر قضاى روزه رمضان را تا سه سال یا بیشتر بجا نیاورد ، کفاره تأخیر فقط براى سال دوم است ، وسالهاى بعدى کفاره ندارد .

5ـ کسى که باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد ، مى تواند کفاره چند روز از یک رمضان یا چند رمضان را به یک فقیر بدهد .
قضاى روزه ماه رمضان

قضاى روزه ماه رمضان بر کسى که روزه از او فوت شده وداراى شرایط زیر باشد واجب مى گردد  :

1ـ بلوغ  : پس اگر بچه بالغ شود واجب نیست قضاى روزه هاى زمان کودکى را بجا آورد .
2ـ عقل  : پس اگر دیوانه عاقل شود ، واجب نیست روزه هاى وقتى را که دیوانه بوده قضا نماید (1) .

3ـ اسلام  : پس اگر کافر اصلى مسلمان شود ، واجب نیست روزه هاى وقتى را که کافر بوده قضا نماید . پس بنابر این قضاى روزه ماه رمضان بر افراد زیر واجب مى باشد  :

1ـ حائض ونفساء ، اگر چه قضاى نماز بر آنان واجب نیست .

2ـ مسافرى که قبل از ظهر سفر کرده ، ویا بعد از ظهر از سفر برگشته یاقبل از ظهر برگشته ولى کارى که روزه را باطل کند انجام داده است .

3ـ مریضى که روزه برایش ضرر دارد .

4ـ مرتد ، پس اگر مسلمانى کافر شود ودوباره مسلمان گردد، روزه هاى وقتى را که کافر بوده باید قضا نماید .

5ـ غیر از اینها کسانى که روزه خود را باطل کرده اند ویا روزه نگرفته اند که سابقاً گذشت .
کسانى که مى توانند روزه خود را در ماه رمضان افطار کنند  :

1ـ پیرمرد و پیرزنى که نمى توانند روزه بگیرند یا روزه گرفتن براى آنها مشقت دارد .

2ـ کسى که مرض تشنگى دارد، و از شدت تشنگى نمى تواند روزه بگیرد یا روزه گرفتن براى او مشقت دارد .

3ـ زنى که زائیدن او نزدیک است وروزه براى خودش یا حملش ضرر دارد .

4ـ زن شیرده که شیر او کم است، و روزه گرفتن براى او یا شیرخوار ضرر دارد، در صورتى که زن شیرده دیگرى موجود نباشد .

واین چهار گروه روزه خود را افطار مى کنند و باید فدیه بدهند ، یعنى براى هر روز که افطار کرده اند ، یک مد طعام به فقیر بدهند . و زن حامله و شیرده علاوه بر این کفاره باید بعداً قضاى روزه ها را بجا آورند .

همچنین کسى که مرض تشنگى دارد اگر خوب شود و پیرمرد و پیرزن اگر برایشان روزه گرفتن میسر شود ، باید قضاى روزه ها را هم بجا آورد .
(برگرفته از سایت کانون وبلاگ نویسان شیعه)

 

  
نویسنده : کاظم اشرفی ; ساعت ۸:٢۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۱٧